Στωικότητα στην καθημερινή ζωή (Κάθε μέρα με τους Στωικούς, αποσπάσματα)

Τα καλύτερα αποφθέγματα κορυφαίων δημιουργών

Εγγραφείτε στο κανάλι μας στο YouTube

Πέντε αποσπάσματα από το βιβλίο “Κάθε μέρα με τους Στωικούς, 366 στοχασμοί για τη σοφία, την επιμονή και την τέχνη της ζωής”.

***

1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

Έλεγχος και επιλογή

«Έτσι λοιπόν, και στη ζωή, το κυριότερο καθήκον είναι το εξής: να ξεχωρίζεις τα πράγματα, να τα διακρίνεις και να λες: “Τα εξωτερικά δεν εξαρτώνται από εμένα. Η βούληση εξαρτάται από μένα. Πού θ’ αναζητήσω το καλό και το κακό; Μέσα μου, σ’ αυτά που είναι δικά μου”». Επίκτητος, Διατριβαί, 2.5.4-5

Η πιο σημαντική αρχή στη στωική φιλοσοφία είναι να αντιλαμβανόμαστε τι μπορούμε να αλλάξουμε και τι όχι. Τι εξαρτάται από εμάς και τι όχι. Όταν μια πτήση καθυστερήσει εξαιτίας της κακοκαιρίας, η θύελλα δεν θα σταματήσει να μαίνεται ακόμα και αν βάλουμε τις φωνές στο προσωπικό της αεροπορικής εταιρείας.

Όσο και αν το ευχηθούμε, δεν μπορούμε να ψηλώσουμε ή να κοντύνουμε, ή να αλλάξουμε τη χώρα όπου έχουμε γεννηθεί. Δεν μπορούμε να αναγκάσουμε κάποιον να μας συμπαθήσει, όσο σκληρά και αν προσπαθήσουμε. Και πέραν αυτού, ο χρόνος που σπαταλούμε προσπαθώντας να αλλάξουμε αυτά που δεν αλλάζουν είναι χρόνος που δεν αφιερώνουμε σε αυτά που πράγματι μπορούμε να αλλάξουμε.

Η κοινότητα της απεξάρτησης συνηθίζει να λέει την Προσευχή της Γαλήνης: «Θεέ μου, χάρισέ μου τη γαλήνη να αποδεχτώ τα πράγματα που δεν μπορώ να αλλάξω, το θάρρος να αλλάξω αυτά που μπορώ, και τη σοφία να καταλάβω τη διαφορά ανάμεσά τους». Οι τοξικομανείς δεν μπορούν να κάνουν κάτι για να αλλάξουν την κακοποίηση που υπέστησαν στην παιδική τους ηλικία. Δεν μπορούν να πάρουν πίσω τις επιλογές που έκαναν ή τον πόνο που προκάλεσαν στους γύρω τους. Μπορούν όμως να αλλάξουν το μέλλον – μέσα από τη δύναμη που έχουν την παρούσα στιγμή. Όπως είπε ο Επίκτητος, μπορούν να ελέγξουν τις επιλογές που κάνουν ακριβώς τώρα.

Το ίδιο ισχύει σήμερα και για εμάς. Αν δώσουμε προσοχή στο ποια κομμάτια της μέρας μας ανήκουν στον έλεγχό μας και ποια όχι, δεν θα είμαστε απλώς πιο χαρούμενοι, αλλά θα έχουμε κι ένα ξεκάθαρο πλεονέκτημα έναντι όσων αδυνατούν να αντιληφθούν ότι ο αγώνας που δίνουν είναι καταδικασμένος.

***

28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

Όταν χάνουμε τον έλεγχο

«Η ψυχή είναι σαν μια λεκάνη με νερό, και οι εντυπώσεις σαν το φως του ήλιου που πέφτει στο νερό. Όταν, λοιπόν, κινηθεί το νερό, φαίνεται ότι κινείται και το φως, αλλά δεν κινείται. Κι όταν επομένως ζαλιστεί κανείς, δεν παθαίνουν σύγχυση οι τέχνες και οι αρετές, αλλά το πνεύμα, στο οποίο υπάρχουν, και, όταν συνέλθει αυτό, συνέρχονται κι εκείνες». Επίκτητος, Διατριβαί, 3.3.20-22

Έκανες ένα μικρό λάθος. Ή ίσως ένα μεγάλο. Και λοιπόν; Αυτό δεν αλλάζει τη φιλοσοφία που σε διακρίνει. Η προαίρεσή σου δεν σε εγκατέλειψε για πάντα. Εσύ ήσουν αυτός που την εγκατέλειψε προσωρινά. Να θυμάσαι ότι τα εργαλεία και ο στόχος της εξάσκησής μας δεν επηρεάζονται από παροδικές αναταραχές. Κάνε μια παύση. Ξαναβρές την ψυχραιμία σου. Δεν την έχασες για πάντα.

***

1 ΜΑΪΟΥ

Ο χαρακτήρας είναι η ισχυρότερη δήλωσή σου

«Διότι φιλοσοφία δεν είναι το να επιδεικνυόμαστε στους άλλους, αλλά το να καταλαβαίνουμε τι είναι απαραίτητο και να το κρατάμε διαρκώς στον νου μας». Μουσώνιος Ρούφος, Διατριβές, 16.75.15-16

Ο μοναχός φοράει το ράσο του. Ο ιερέας φοράει το καλημαύχι του. Ο τραπεζίτης φοράει ακριβό κοστούμι και κρατάει χαρτοφύλακα. Ο Στωικός, όμως, δεν φοράει στολή, δεν υπάρχει στερεότυπο για την εμφάνισή του. Δεν τον ξεχωρίζουμε από την εικόνα, το άκουσμα ή τη θέα του. Ο μόνος τρόπος να τον αναγνωρίσουμε είναι από τον χαρακτήρα του.

***

5 ΙΟΥΛΙΟΥ

Κανείς δεν είπε ότι θα είναι εύκολο

Κάθε μέρα με τους Στωικούς, αποσπάσματα από το βιβλίο

«Οι καλοί κάνουν αυτό που θεωρούν έντιμο, ακόμα και αν απαιτεί σκληρή δουλειά· θα το κάνουν ακόμα κι αν τους βλάψει· θα το κάνουν ακόμα και αν τους θέσει σε κίνδυνο. Ξανά, δεν θα κάνουν αυτό που θεωρούν ποταπό, ακόμα και αν τους αποφέρει πλούτο, ηδονή ή δύναμη. Τίποτε δεν θα τους αποτρέψει από αυτό που είναι έντιμο, και τίποτε δεν θα τους παρασύρει σε αυτό που είναι ποταπό». Σενέκας, Ηθικές επιστολές, 76.18

Αν ήταν εύκολο να δρούμε έντιμα, θα το έκαναν όλοι. (Και αν το να δρούμε ποταπά δεν ήταν δελεαστικό ή γοητευτικό, δεν θα το έκανε κανείς.) Το ίδιο ισχύει και για το καθήκον σου. Αν όλοι μπορούσαν να το κάνουν, θα το είχε αναλάβει κάποιος άλλος εκτός από σένα. Αλλά είναι δικό σου. Ευτυχώς, δεν είσαι σαν όλους τους άλλους. Δεν φοβάσαι να κάνεις αυτό που σου φαίνεται δύσκολο. Μπορείς να αντισταθείς στον πειρασμό της εύκολης και γρήγορης ανταμοιβής. Έτσι δεν είναι;

***

5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ

Η σιωπή είναι δύναμη

«Η σιωπή είναι ένα μάθημα που μας το διδάσκουν οι αμέτρητες δυσκολίες της ζωής».
Σενέκας, Θυέστης, 309

Θυμήσου την τελευταία φορά που είπες κάτι πραγματικά ανόητο, κάτι που γύρισε μπούμερανγκ εναντίον σου. Γιατί το είπες; Το πιο πιθανό είναι πως δεν χρειαζόταν να πεις κάτι, αλλά νόμιζες ότι θα σε έκανε να ακουστείς έξυπνος ή χαλαρός ή μέρος της παρέας. «Όσο περισσότερο μιλάς» έχει γράψει ο Ρόμπερτ Γκριν «τόσο πιο πιθανό είναι πως θα πεις κάτι ανόητο». Σε αυτό εμείς προσθέτουμε: όσο περισσότερο μιλάς τόσο πιθανότερο είναι πως θα χάσεις ευκαιρίες, θα αγνοήσεις τα εποικοδομητικά σχόλια και θα προκαλέσεις δυσκολίες στον εαυτό σου. Οι άπειροι και οι φοβισμένοι μιλούν για να παρηγορήσουν τον εαυτό τους. Είναι σπάνια η ικανότητα να ακούς, να αποφύγεις εσκεμμένα να συμμετάσχεις σε μια συζήτηση και να μη χρειαστείς την επιβεβαίωση που θα σου παράσχει. Η σιωπή είναι ένας πολύ καλός τρόπος να γίνουμε δυνατοί και αυτάρκεις.

***

Αποσπάσματα απο το βιβλίο “Κάθε μέρα με τους Στωικούς, 366 στοχασμοί για τη σοφία, την επιμονή και την τέχνη της ζωής” των Ryan Holiday, Stephen Hanselman (Εκδόσεις Μεταίχμιο) – Μτφρ: Κωστής Πανσέληνος.

***

ΣΧΕΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Επίκτητος: 15 από τα πιο σοφά αποφθέγματα του Στωικού φιλόσοφου

Σενέκας: 25 από τα καλύτερα αποφθέγματα του Στωικού φιλόσοφου

Μάρκος Αυρήλιος: 20 αποφθέγματα – μαθήματα ζωής από τον Στωικό φιλόσοφο

Εγγραφείτε στο κανάλι μας στο YouTube

Τα καλύτερα αποφθέγματα συγγραφέων και κορυφαίων δημιουργών

Εγγραφείτε στο εβδομαδιαίο newsletter

Λογοτεχνικά αποσπάσματα και τα καλύτερα αποφθέγματα κάθε εβδομάδα στο email σας...