Μάριο Βάργκας Λιόσα (Mario Vargas Llosa) – Νόμπελ Λογοτεχνίας 2010

Μάριο Βάργκας Λιόσα (Mario Vargas Llosa)

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα είναι περουβιανός μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος και λογοτεχνικός κριτικός, βραβευμένος με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2010 για «τη χαρτογράφηση των δομών της εξουσίας και τις αιχμηρές εικόνες της αντίστασης, της ανταρσίας και της ήττας του ατόμου».

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα (ή Γιόσα, σύμφωνα με την ισπανική προφορά) γεννήθηκε στις 28 Μαρτίου 1936 στην πόλη Αρεκίπα του νότιου Περού και μεγάλωσε με την μητέρα και τους παππούδες του στην πόλη Κοτσαμπάμα της Βολιβίας. Παιδί χωρισμένων γονιών γνώρισε τον πατέρα του σε ηλικία 10 ετών μετά την επιστροφή του στο πάτριο έδαφος.

Οι σπουδές

Με την προτροπή του πατέρα του, που ήταν ραδιοτηλεγραφητής, φοίτησε στη Στρατιωτική Ακαδημία Λεόνσιο Πράδο της Λίμα (1950-1952) και στην συνέχεια σπούδασε νομικά και φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Σαν Μάρκος της Λίμα. Κατά την διάρκεια των σπουδών του εντάχθηκε σε κομμουνιστικό πυρήνα, που μελετούσε το έργο του Μαρξ, και σε ηλικία 19 ετών παντρεύτηκε την κατά δέκα χρόνια μεγαλύτερη νύφη του θείου του Χούλια Ουρκίδι, προκαλώντας αναστάτωση στην οικογένειά του.

Χάρη σε υποτροφία συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, από το οποίο έλαβε το διδακτορικό του το 1959 με την διατριβή του για το έργο του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου άσκησε διάφορα επαγγέλματα, όπως μεταφραστής, καθηγητής Ισπανικών, δημοσιογράφος στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων και τηλεπαρουσιαστής. Τα περισσότερα μυθιστορήματα του εκτυλίσσονται στο Περού.

Από τα πρώτα του έργα, έχει χρησιμοποιήσει μια μεγάλη ποικιλία τεχνικών της λογοτεχνικής πρωτοπορίας για να παρουσιάσει «την διττότητα του πραγματικού κόσμου». Αν και ακολούθησε την παράδοση της κοινωνικής διαμαρτυρίας, εκθέτοντας την πολιτική διαφθορά, τον σεξισμό, τις φυλετικές προκαταλήψεις και την βία της περουβιανής κοινωνίας, τονίζει σε κάθε περίσταση ότι ο συγγραφέας δεν πρέπει ποτέ να κάνει κήρυγμα ή να εκθέτει τους καλλιτεχνικούς στόχους του για ιδεολογική προπαγάνδα.

Το πρώτο μυθιστόρημα: «Η πόλη και τα σκυλιά»

«Η λογοτεχνία υπήρξε η σπονδυλική στήλη, το νευραλγικό κέντρο της ύπαρξής µου. Ηταν περίπου προφανές, έστω και υποσυνείδητα, από την αρχή, ότι θα γίνω συγγραφέας. Από τη στιγμή που ανακάλυψα την ανάγνωση» έχει πει σε συνέντευξή του στη γαλλική εφημερίδα «Λε Φιγκαρό». Το φθινόπωρο του 1958 στη Μαδρίτη, άρχισε να γράφει το πρώτο του μυθιστόρημα με βάση τις προσωπικές εμπειρίες από τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης στη στρατιωτική σχολή της Λίμα. Το βιβλίο «Η πόλη και τα σκυλιά» («La ciudad y los perros»), που ολοκληρώθηκε το 1961 και εκδόθηκε το 1963, τον έκανε παγκοσμίως γνωστό και προκάλεσε την οργή του τότε στρατιωτικού καθεστώτος της πατρίδας του.

Τρία χρόνια αργότερα, θα καθιερωθεί με το μυθιστόρημα «Το Πράσινο Σπίτι» («La casa verde»), που εξελίσσεται σε δύο διαφορετικούς τόπους: την Πιούρα, μια μικρή πόλη στην έρημο της περουβιανής ακτής, και τη Σάντα Μαρία ντε Νιέβα, ένα χωριό χαμένο στην καρδιά της Αμαζονίας. Συνδετικός κρίκος και των δύο είναι το «Πράσινο Σπίτι», το θρυλικό πορνείο της Πιούρα: άντρο ακολασίας για τον ιερέα και τους πιστούς της, τόπος ξεφαντώματος και απαγορευμένων απολαύσεων για τους άντρες της περιοχής, αλλά και τους ξένους. Ένα άλλο σημαντικό μυθιστόρημά του είναι «Ο πόλεμος της συντέλειας του κόσμου» («La guerra del fin del mundo»), που κυκλοφόρησε το 1981, και είναι μια συγκλονιστική μεταφορά για το καλό και το κακό.

Τα βιβλία

mario vargas llosa nobelΜε την αυγή του νέου αιώνα δημοσίευσε το μυθιστόρημα « Η γιορτή του τράγου» («La Fiesta del Chivo», 2000), στο οποίο καταδικάζει τη στυγερή δικτατορία του Τρουχίλο, που βασάνισε τρία εκατομμύρια πολίτες της Δομινικανής Δημοκρατίας.

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα έχει γράψει περισσότερα από τριάντα μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και δοκίμια. Εκτός από τα προαναφερθέντα στα ελληνικά κυκλοφορούν τα μυθιστορήματά του: «Συζητήσεις στον καθεδρικό ναό» (1969), «Η Χούλια και ο γραφιάς» (1977), «Μια ιστορία για τον Μάυτα» (1983), «Ο άνθρωπος που έλεγε ιστορίες» (1987),«Μητριάς Εγκώμιο (1988),«Τα τετράδια του δον Ριγοβέρτο» (1997), «Ο παράδεισος στην άλλη γωνία» (2003), το «Παλιοκόριτσο» (2007), «Ένας διακριτικός ήρωας»(2013) αλλά και η αυτοβιογραφία του «Το ψάρι στο νερό» (1993).

Η πολιτική διαδρομή

Εξαιρετικά ταραχώδης όσο και αμφιλεγόμενη υπήρξε η πολιτική του διαδρομή. Γοητεύτηκε από τον Φιντέλ Κάστρο και πήγε στην Αβάνα, την οποία εγκατέλειψε για να επιστρέψει στην Ευρώπη. Το 1971 διέκοψε δημοσίως τους δεσμούς του με την Κούβα και χαρακτήρισε τον Κάστρο «αριστερό δικτάτορα». Σταδιακά, από τις τάξεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς μεταστράφηκε στον φιλελευθερισμό – γι’ άλλους στην παραδοσιακή Δεξιά. Μέχρι σήμερα, δεν διστάζει όπου σταθεί κι όπου βρεθεί να ασκεί δριμεία κριτική στις κυβερνήσεις της Κούβας και της Βενεζουέλας και να υπερασπίζεται τον φιλελευθερισμό.

Το 1990 ήταν υποψήφιος του κεντροδεξιού συνασπισμού για την προεδρία του Περού και ηττήθηκε κατά κράτος από τον δημαγωγό Αλμπέρτο Φουχιμόρι, ο οποίος αργότερα καθαιρέθηκε για μια σειρά από σκάνδαλα. Απογοητευμένος από την ήττα του και ανήσυχος για τις δικτατορικές τάσεις του αντιπάλου του πήρε την ισπανική υπηκοότητα, δυσαρεστώντας πολλούς Περουβιανούς. «Το Περού θέλει να μου αφαιρέσει την υπηκοότητά μου και δεν θα ήθελα να μετατραπώ σε παρία από τη μια μέρα στην άλλη», είχε πει καταγγέλλοντας την κυβέρνηση Φουχιμόρι.

Η προσωπική ζωή

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα παντρεύτηκε το 1955, σε ηλικία 19 χρονών τη νύφη του θείου του, τη Χούλια, 32 ετών. Ο γάμος αυτός έγινε αργότερα η πρώτη ύλη για ένα μυθιστόρημα (και ταινία) το οποίο ο Λιόσα αφιέρωσε στην τέως του (Η θεία Χούλια και ο γραφιάς). Ο γάμος κράτησε μέχρι το 1964 και ένα χρόνο αργότερα παντρεύτηκε την πρώτη του εξαδέλφη Πατρίσια Λιόσα με την οποία απέκτησε τρία παιδιά. Μετά τον νέο χωρισμό του, συζεί από το 2015 με την σύντροφό του Ιζαμπέλ Πρέισλερ, πρώην σύζυγό του δημοφιλούς τραγουδιστή Χούλιο Ιγκλέσιας.