Στάνισλαβ Λεμ (Stanislaw Lem)

Στάνισλαβ Λεμ (Stanislaw Lem)

Ο Στάνισλαβ Λεμ (Stanislaw Lem) ήταν Πολωνός συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας, από τους σημαντικότερους παγκοσμίως. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε 41 γλώσσες, με πωλήσεις άνω των 27 εκατομμυρίων αντιτύπων.

Ο Στάνισλαβ Λεμ γεννήθηκε στην πόλη Λβιβ, που σήμερα ανήκει στην Ουκρανία, στις 12 Σεπτεμβρίου 1921. Αν και εβραϊκής καταγωγής, θεωρούσε τον εαυτό του άθεο «για λόγους ηθικής». Σπούδασε ιατρική, αλλά δεν εξάσκησε ποτέ το επάγγελμα. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής δούλεψε με πλαστά έγγραφα ως μηχανικός αυτοκινήτων και συμμετείχε στην Αντίσταση.

«Σολάρις»

Το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Ο Άνθρωπος από τον πλανήτη Άρη» κυκλοφόρησε το 1946. Το πιο γνωστό του έργο είναι το «Σολάρις» (1961), που αναφέρεται στη ζωή σ’ έναν απόμακρο πλανήτη. Μεταφέρθηκε δύο φορές στη μεγάλη οθόνη, το 1972 από τον ρώσο σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι και το 2002 από τον αμερικανό Στίβεν Σόντερμπεργκ με πρωταγωνιστή τον Τζορτζ Κλούνεϊ. Τραγικό ρομάντζο, καφκική παραβολή, παρωδία της ερμηνευτικής, ειρωνικό ιπποτικό μυθιστόρημα, φιλοσοφική πραγματεία: όψεις του ίδιου βιβλίου, που θεωρείται ένα αριστούργημα της επιστημονικής φαντασίας. Ο Λεμ κέρδισε τη διεθνή αναγνώριση με την «Κυβεριάδα» (1967), όπου περιγράφει έναν κόσμο υπό την ηγεσία των ρομπότ.

Κύριο μοτίβο στο λογοτεχνικό του έργο είναι η αδυναμία συνεννόησης μεταξύ ανθρώπων και εξωγήινων όντων. Συχνά, οι κοινωνίες τους φαντάζουν ακατανόητες στους γήινους. Σε πολλά βιβλία του περιγράφεται η αποτυχία της πρώτης επαφής.

Η γραφή του Λεμ διακρίνεται για το έξυπνο χιούμορ, τα λογοπαίγνια και τους νεολογισμούς. Χρησιμοποίησε τη λογοτεχνική φόρμα της επιστημονικής φαντασίας για να ξεγλιστρήσει από τους σκοπέλους της κομμουνιστικής λογοκρισίας. Μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού στην Πολωνία το 1989, σταμάτησε τη λογοτεχνική του παραγωγή. Ασχολήθηκε με το ηλεκτρονικό έγκλημα και τα τεχνολογικά και ηθικά προβλήματα που θέτει η επέκταση του Διαδικτύου.

Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του: «Η αναζήτηση» (εκδόσεις «Καστανιώτη»), «Κυβεριάδα» (εκδόσεις «Κάκτος»), «Σολάρις» (εκδόσεις «Ποταμός») και «Τα ημερολόγια των άστρων» (εκδόσεις «Ποταμός»).

Ο Στάνισλαβ Λεμ πέθανε στις 27 Μαρτίου 2006 σε κλινική της Κρακοβίας στην ηλικία των 84 ετών από καρδιακή ανεπάρκεια.